از لیسک زەرین تا گوڵ سوو...

 

✍️مهدی آرمانی

"گوڵ سوو" کتاب دیگری از محمد جلیل بهادری است که تحت عنوان نگاهی به شعر کردی سرایان متقدم و معاصر استان ایلام از قرن ۱۲ تا ۱٤ (دوره افشاریه تا امروز) است که انتشارات باشور با حمایت حوزه هنری انتشار داده است.

از دیگر آثار پژوهشی بهادری در حوزه شعر و ادب کردی می توان به کتاب های لیسک زەرین که در میانه دهه ۸۰ و دهه ۹۰ انتشار داده شد اشاره کرد.

محمد جلیل بهادری ادیبی پژوهشگر است که صاحب تألیفات و مقالات متعدد در حوزه زبان و ادب پارسی است و در آثار پژوهشی اش توجه ویژه ای به بررسی آثار ادبی و شعری زبان کردی دارد و در این راه به مدد تلاش و شکیبایی در گرد آوری نمونه ای از اشعار شاعران توانسته است چشم اندازی از جریان شعر کردی
را پیش روی علاقه مندان به نمایش بگذارد.

هر سه عنوان کتاب های "لیسک زەرین" و "گوڵ سوو " همراه با مقدمه مٶلف در باب شیوه تدوین کتاب و همچنین مقدمه شاعر و نویسنده نام آشنا، دکتر محمد رضا سنگری است که در مقدمه اشاره داشته اند؛

" در آیینه سروده های کردی، آرمان ها و حرمان ها، داغ ها و دردها، شادکامی ها و شوربختی ها، سوگ ها و سورها، شورها و بشکوه ها، دل شدگی ها و عشق ها، سوز و گدازها و هجران ها در سیال ترین و صمیمی ترین زبان و بیان نمود و نشان
یافته است.

و در تالار نگاه شاعران این دیار می توان آرمان ها و حرمان ها، داغ ها و دردها، شادکامی ها و شوربختی ها، سوگ ها و سورها و...را به تماشا نشست و شمه ای از سیر و تحول در شعر و ادب را کردی را می توان دنبال گرفت.

شاعر در کتاب لیسک زەرین نخست به معرفی و آوردن نمونه ای از اشعار شاعران که غالبا از نام آوران شعر کردی
هستند پرداخته است که در چاپ جلد دوم لیسک زەرین شاهد ظهور و بروز شاعران دیگری در کنار متقدمین هستیم که عموما از نسل جوان تری هستند که هر کدام می توانند سهمی از جریان شعری کردی داشته باشند.

کتاب " گول سوو" را که تحت عنوان نگاهی به شعر کردی سرایان متقدم و معاصر استان ایلام است می توانیم نمونه ای کامل تر از کتاب های "لیسک زرین " بدانیم چرا که به گرد آوری، شرح و توضیح شعر ٦۸ تن از شاعران پرداخته است که شعر شاعران کردی سرای دیگر مناطق به ویژه حوزه جنوب را مورد نظر قرار داده است.

مٶلف کتاب در بخشی که مربوط به معرفی شاعر است اشاره به آثار منتشر شده شاعران دارد و به اختصار به بیان ویژگی های ادبی و ظرایف شعری هر شاعر می پردازد و از این رهگذر سرنخ هایی جهت فهم و درک بهتر شعر به مخاطب می دهد و این خود تا حدود زیادی نمایان گر تعمق و تدبر مٶلف در بررسی و تحلیل آثار است.

از دیگر شاخصه های کتاب می توان اشاره ضمنی مٶلف به شعر و زندگی غلامرضا خان ارکوازی و شاکه و خان منصور و دیگر شاعر متقدم غلام علی باوانه اشاره کرد.

و همچنین می توان به اشعار کودک و نوجوانی اشاره کرد که در کتاب "گول سوو" آورده شده است که در آثار پژوهشی پیشین اشاره ای به این گونه نشده بود.

مٶلف در اثر پژوهشی خود به ویژگی های زبانی، ویژگی های ادبی، موسیقی، قافیه، وزن عروضی، صنعت های ادبی، جناس، واج آرایی، موسیقی معنوی،مراعات نظیر، ایهام، حس آمیزی و و بیان و تشبیه و استعاره و تشخیص پرداخته است و در جای جای کتاب با اشاره به اشعار شاعران معرفی شدە در کتاب ، شاهد مثال آورده است.

و در بررسی های اشعار قالب های گوناگون شعری را به دقت در نظر داشته است و نمونه هایی از آثار موفق هر شاعر را در مجموعه می توان مشاهده کرد.
و می توان رشد دیگر قالب های شعری
در کنار اشعار کلاسیک دنبال کرد.
از دیگر ویژگی های این کتاب آوردن اشعار با مضامین متنوع است که مضامین آیینی و اجتماعی و انتقادی از این دست است که البته در این میان می توان به اشعاری اشاره کرد که همراه با رگه هایی از عرفان و تفکر فلسفی است.

"گول سوو" نوید صبح روشن دیگر برای زبان و ادب و شعر کردی است که قابل استفاده علاقه مندان به ویژه پژوهندگان در انجام کارهای پژوهشی خواهد بود.